همشهری آنلاین - یکتا فراهانی: در دل معادن فسفات مراکش، جایی که کمتر کسی انتظار کشفی انقلابی را دارد، دانشمندان به بقایای دایناسوری برخوردند که میتواند تاریخ جابهجایی قارهها و تکامل گونهها را از نو تعریف کند. این موجود که حدود ۷۰ میلیون سال پیش زندگی میکرد، نهتنها یکگونه جدید بهحساب میآید، بلکه پیوندی شگفتانگیز میان آفریقا و آمریکای جنوبی را آشکار میکند. کشفی که نشان میدهد شاید دایناسورها بسیار بیشتر از آنچه تصور میشد، در میان قارهها سفر کردهاند یا درگذشتهای دور، این سرزمینها به شکلی متفاوت به هم متصل بودهاند.
کشفی در دل سنگهای خاموش
گونه جدیدی از دایناسورهای غولپیکر گیاهخوار، با نام علمی Phosphatotitan khouribgaensis، در منطقهای معدنی در مراکش کشف شده است. بقایای این دایناسور شامل مهرههای پشت و دم، و بخشهایی از لگن بوده که از میان رسوبات باستانی بیرون کشیده شدهاند.
به گزارش سایت Sci.News این منطقه که امروزه خشک و بیابانی است، در میلیونها سال پیش بخشی از دریایی کمعمق و گرم بوده؛ محیطی که شرایط مناسبی برای حفظ فسیلها فراهم کرده است.
بیشتر بخوانید:
دایناسوری از خانواده غولها
این دایناسور به گروهی از ساروپودها تعلق دارد که به «تیتانوسورها» معروفاند؛ همان دایناسورهای گردندراز عظیمی که برخی از آنها بزرگترین موجودات خشکی تاریخ زمین بودهاند.
اما نکته جالب اینجاست که این گونه جدید برخلاف خویشاوندان عظیمش، جثهای نسبتاً کوچک داشته و وزن آن حدود ۳.۵ تا ۴ تن برآورد شده است؛ عدد قابلتوجهی، اما بسیار کمتر از غولهایی مانند Patagotitan که در آمریکای جنوبی زندگی میکردند.
پیوندی عجیب میان دو قاره
بزرگترین شگفتی این کشف، شباهتهای ساختاری این دایناسور با گروهی از تیتانوسورها در آمریکای جنوبی است؛ گروهی که با نام Lognkosauria شناخته میشوند.
این شباهتها یک سؤال مهم را مطرح میکند: چگونه دایناسوری در شمال آفریقا، چنین ویژگیهای نزدیکی با گونههای آمریکای جنوبی دارد؟ دانشمندان دو فرضیه اصلی را مطرح کردهاند: یا این دایناسورها زمانی در ابرقارهای به نام Gondwana پراکنده بودهاند، پیش از آنکه قارهها از هم جدا شوند یا اینکه بعدها از موانع آبی عبور کرده و بین قارهها جابهجا شدهاند. هر دو سناریو، تصویری پیچیدهتر و پویاتر از دنیای باستان ارائه میدهد.
وقتی آفریقا شبیه جزیره بود
یکی از توضیحات جالب برای اندازه کوچک این دایناسور، شرایط خاص محیطی آن زمان است. پژوهشگران معتقدند که بخشهایی از شمال آفریقا در اواخر دوره کرتاسه، مانند جزایر جداافتاده عمل میکردهاند.
در چنین محیطهایی، پدیدهای به نام «کوچکشدن جزیرهای» رخ میدهد؛ جایی که گونهها بهمرورزمان کوچکتر میشوند تا با منابع محدود سازگار شوند.
این یعنی دایناسور کشفشده، احتمالاً در دنیایی زندگی میکرده که از نظر جغرافیایی ایزوله و متفاوت بوده است.
یک تنوع ناشناخته
این کشف نشان میدهد تنوع دایناسورها در آفریقا بسیار بیشتر از چیزی است که تاکنون تصور میشد. برخلاف آمریکای شمالی و اروپا که فسیلهای زیادی از آنها کشف شده، آفریقا هنوز تا حد زیادی ناشناخته باقیمانده است.
دانشمندان معتقدند هر کشف جدید در این قاره میتواند بخش مهمی از پازل تکامل دایناسورها را کامل کند—پازلی که هنوز قطعات زیادی از آن گم شدهاند.
پیش از انقراض بزرگ
این دایناسور در دورهای زندگی میکرد که به لحظات پایانی عصر دایناسورها نزدیک میشویم؛ یعنی کمی پیش از انقراض بزرگ در پایان دوره کرتاسه.
در این زمان، تنوع گونهها به اوج خود رسیده بود، اما تغییرات محیطی و رویدادهای جهانی، بهزودی همه چیز را تغییر دادند.
نظر شما